{"id":557,"date":"2024-01-04T20:23:27","date_gmt":"2024-01-04T20:23:27","guid":{"rendered":"http:\/\/cyfeillionllyn.org\/1\/?page_id=557"},"modified":"2024-08-08T11:29:38","modified_gmt":"2024-08-08T10:29:38","slug":"eisteddfod","status":"publish","type":"page","link":"http:\/\/cyfeillionllyn.org\/1\/eisteddfod\/","title":{"rendered":"Eisteddfod 2023"},"content":{"rendered":"\n
<\/div>\n\n\n\n
\n
\n

Creu Hanes<\/a><\/strong><\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

\n

Dathlu John Meirion Morris<\/strong><\/a> <\/strong><\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

\n

Dathlu Gwobr Ifor Davies<\/strong><\/a> <\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
<\/div>\n\n\n\n
\n

Atgofion am R.S.Thomas<\/a><\/strong><\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Eisteddfod Boduan 2023<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Mae hyrwyddo diwylliant o bob math wedi bod yn ganolog i waith y Cyfeillion ers ei sefydlu. Roedd cyfnod ei sefydlu yn gyfnod o ddeffroad a chwyldro ym myd y celfyddydau gweledol yng Nghymru ac yr oedd hefyd yng nghanol y cyfnod llosgi tai haf. Sefydlwyd mudiadau a chymdeithasau fel Gweled a Beca a oedd yn galw ar artistiaid chwalu\u2019r hen ddelwedd o Gymru\u2019r defaid, y daffodil a\u2019r hetiau cantel uchel oedd yn cadw\u2019r \u2018welcome in the hillside\u2019. Gwelwyd weithiau o gelf Beca gan y brodyr Paul a Peter Davies o\u2019r tai ar yr \u2018hillside\u2019 yn llosgi.<\/p>\n\n\n\n

Roedd llawer o\u2019r Cyfeillion eu hunain yn bobl greadigol gyda diddordeb yn y celfyddydau gweledol ac yn deall fod gan gelf weledol le pwysig fel rhan o ymgyrchoedd y Cymry dros iaith diwylliant a hanes. Gwnaeth y Cyfeillion lawer i hyrwyddo celfyddyd Gymreig berthnasol i Gymru a datblygodd cydweithio agos efo artistiad. Bu’r Cyfeillion yn trefnu arddangosfeydd a darlithoedd gan arweinwyr fel Peter Lord a John Meirion Morris ym Mhlas Glyn y Weddw. Roedd hyn hefyd yn cefnogi gweledigaeth Gwyneth a Dafydd ap Thomas i sefydlu Oriel i arddangos y gelfyddyd newydd genedlaetholgar a Chymraeg ei naws oedd wrthi yn datblygu ac yno y trefnodd y Cyfeillion gartref newydd i Feini Pemprys hefyd.<\/p>\n\n\n\n

Felly pan ddaeth yr Eisteddfod i L\u0177n yn 2023 roedd Cyfeillion Ll\u0177n unwaith eto yn barod iawn i fod yn  gyfrifol am drefniadau nifer o ddigwyddiadau celf yn yr Eisteddfod i godi ymwybyddiaeth o werth  celf weledol yn y frwydr dros y Gymraeg. Roedd hyn yn cynnwys yr holl drefniadau i ddathlu 20 mlynedd o Wobr Ifor Davies; digwyddiad i ddathlu gwaith a bywyd John Meirion Morris yn babell Cymdeithasau 2; bod yn rhan o sgwrs Cymdeithas yr Iaith am le celf yn rhan o\u2019r frwydr a sut y mae\u2019r sloganau a chloriau recordiau, posteri a chrysau T i gyd yn enghraifft o gelf yn cael ei ddefnyddio yn rhan o\u2019r ymgyrchoedd. Hefyd roedd y cyflwyniad celf \u2018Creu Hanes\u2019 i blant ysgolion dalgylch yr Eisteddfod yn s\u00f4n am waith ac ymgyrchoedd y gorffennol dros y Gymraeg gan unigolion a mudiadau a chreodd y plant Gelf Beca newydd mewn ffilm a lluniau a gafodd eu cyflwyno ar stondin \u2018Beca\u2019 yn ystod yr wythnos. <\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Creu Hanes<\/h2>\n\n\n\n

Rhan o brosiect Y Lle Celf a Cynefin\u00a0efo’r ysgolion\u00a0cyn yr Eisteddfod, oedd y cyflwyniad celf \u2018Creu Hanes\u2019. Roedd yn s\u00f4n am hanes yr ardal a gwaith unigolion a mudiadau fel Cyfeillion Ll\u0177n yn gwarchod y Gymraeg. Gwnaed y cyflwyniad er mwyn codi ymwybyddiaeth y plant o fawredd yr etifeddiaeth Gymreig a\u2019r cyfrifoldeb sydd gan bawb, o bob cefndir i warchod y Gymraeg ac i ymgyrchu drosti pan fydd angen.<\/p>\n\n\n\n

Roedd\u00a0 cyflwyniad yn dangos i\u2019r plant sut y gall pobl greadigol ail gyflwyno hanes i greu chwyldro fel y gwnaeth Saunders Lewis efo\u2019i ddarlith a arweiniodd at sefydlu Cymdeithas yr Iaith. Fel y gwnaeth Iolo Morgannwg efo\u2019i ddychymyg byw a\u2019i feddwl creadigol wrth sefydlu Gorsedd y Beirdd, sydd yn sail i seremon\u00efau\u2019r Eisteddfod hyd heddiw. Fel y gwnaeth Dafydd Iwan efo\u2019r gan \u2018Yma o Hyd\u2019 sydd wedi cyflwyno i\u2019r byd hanes Macsen Wledig yn gadael y wlad yn un darn. Fel y gwnaeth Paul a Peter Davies efo\u2019u gwaith celf Beca. Gwnaeth y plant gelf Beca newydd mewn ffilm a lluniau yn diolch i\u2019w harwyr a oedd wedi helpu\u2019r Gymraeg. Fe gafodd eu gwaith ei arddangos ar stondin Beca ar gae\u2019r Eisteddfod ym Moduan a darnau eraill eu harddangos yn y fynedfa.<\/p>\n\n\n\n

Arweiniodd y cyflwyniad celf a\u2019r drafodaeth wedyn at iddyn nhw ystyried sut y medrant nhw yn bersonol helpu\u2019r Gymraeg. Canlyniad hyn yn ysgol Abererch oedd ymgyrch gan y plant i ofyn i bawb ddysgu dweud diolch a chroeso fel y maen nhw a\u2019u teuluoedd yn ei wneud i ddangos parch at y bobl yn y gwledydd y maen nhw yn ymweld \u00e2 nhw. Gofynnodd y plant am help Anti Jo sydd yn swyddog cymunedol yn Asda Pwllheli a threfnwyd i osod arwyddion ar y tils i egluro mor bwysig oedd cryfhau\u2019r Gymraeg er mwyn y plant a chenedlaethau\u2019r dyfodol.<\/p>\n\n\n\n

<\/a><\/p>\n\n\n\n

\n

Ymgyrch Ysgol Abererch a siop Asda, Pwllheli i annog pobl i siarad Cymraeg<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Dathlu gwaith a bywyd John Meirion Morris<\/h2>\n\n\n\n

Digwyddiad i ddathlu gwaith a bywyd John Meirion Morris yng Nghymdeithasau 2, gyda\u2019r siaradwyr gwadd Myrddin ap Dafydd, Ieuan Wyn a Peter Lord yn hel atgofion am John Meirion Morris a\u2019i weledigaeth ysbrydol am gelfyddyd odidog ein cyndeidiau Celtaidd.<\/p>\n\n\n\n

\n